نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران
2
گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران
3
گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز، اهواز، ایران
4
جهاد دانشگاهی خوزستان، گروه پژوهشی آموزش سلامت، اهواز، ایران
5
دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز، اهواز، ایران.
10.30468/beyhagh.2026.8381.335
چکیده
زمینه و هدف: سیل یکی از مخربترین بلایای طبیعی است که خسارات جانی و مالی قابل توجهی در ایران به جا میگذارد. تمرکز بر پیشگیری و ارتقای رفتارهای محافظتی قبل از وقوع سیل، امری ضروری است. این مطالعه با هدف بررسی رفتارهای پیشگیریکننده در برابر سیل با استفاده از تئوری انگیزش محافظت در بین دانشآموزان پسر مقطع متوسطه اول شهرستان کارون انجام شد.
مواد و روش ها: این مطالعه مقطعی بر روی 366 دانشآموز پسر مقطع متوسطه اول با استفاده از نمونهگیری خوشهای انجام شد. دادهها با پرسشنامه محققساخته مبتنی بر سازههای تئوری انگیزش محافظت (حساسیت درکشده، شدت درکشده، خودکارآمدی، کارآمدی پاسخ، هزینه پاسخ، ترس، پاداش، قصد رفتاری، درک خطر و رفتار) جمعآوری و با نرمافزار SPSS نسخه 27 تحلیل شد.
یافتهها: میانگین سنی شرکتکنندگان 14.60 سال بود و 66.7% تجربه قبلی سیل داشتند. شدت درکشده (18.38 از 25) بالاترین و پاداش (10.24 از 15) و درک خطر (9.54 از 15) کمترین میانگین را داشتند. قصد رفتاری با ترس، پاداش، درک خطر و رفتار رابطه مثبت معنادار داشت. شدت درکشده با رفتار رابطه منفی معنادار نشان داد. تحلیل رگرسیون نشان داد که قصد رفتاری و درک خطر پیشبینکننده مثبت و شدت درکشده پیشبینکننده منفی رفتار بودند. مدل تنها 7.5% از واریانس رفتار را تبیین کرد.
نتیجهگیری: شکاف بین درک خطر و انجام رفتارهای پیشگیریکننده در بین دانشآموزان مشهود است. عوامل مؤثر بر رفتار فراتر از آگاهی محض بوده و تقویت خودکارآمدی، باور به اثربخشی اقدامات و مدیریت ترس برای تبدیل درک به عمل ضروری است.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Investigating preventive behaviors against floods using protection motivation theory among male students of first secondary school in Karun city in 2024
نویسندگان [English]
-
Mehdi Mojadam
1
-
Naser Hatamzadeh
2
-
Morteza Abdullatif Khafaie
3
-
Ghodratollah Shakerinejad
4
-
Atefeh Sadat Hosseini nasab
5
1
Department of Public Health, School of Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran
2
Department of Health Education and Health Promotion, Social Determinants of Health Research Center, School of Public Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran
3
Department of public Health, School of Public Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran
4
Health Education Research Department, ACECR-Khuzestan, Ahvaz, Iran
5
School of Public Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran
چکیده [English]
Background and Aims: Floods are one of the most destructive natural disasters, causing significant human and financial losses in Iran. Focusing on prevention and promoting protective behaviors before a flood occurs is essential. This study aimed to examine preventive behaviors against floods using the Protection Motivation Theory (PMT) among junior high school male students in Karun County.
Materials and Method: This cross-sectional study was conducted in 2024on 366 junior high school male students selected through cluster sampling. Data were collected using a researcher-made questionnaire based on PMT constructs (perceived susceptibility, perceived severity, self-efficacy, response efficacy, response cost, fear, reward, behavioral intention, risk perception, and behavior) and analyzed using SPSS version 27.
Results: The mean age of participants was 14.60 years, and 66.7% had prior flood experience. Perceived severity (18.38 out of 25) had the highest mean score, while reward (10.24 out of 15) and risk perception (9.54 out of 15) had the lowest. Behavioral intention had a significant positive correlation with fear, reward, risk perception, and behavior. Perceived severity showed a significant negative correlation with behavior. Regression analysis indicated that behavioral intention and risk perception were positive predictors, while perceived severity was a negative predictor of behavior. The model explained only 7.5% of the variance in behavior.
Conclusion: A gap exists between risk perception and the implementation of preventive behaviors among students. Factors influencing behavior extend beyond mere awareness, and enhancing self-efficacy, belief in the effectiveness of actions, and fear management are crucial for translating perception into practice.
کلیدواژهها [English]
-
Flood
-
Protection Motivation Theory
-
Preventive Behaviors
-
Students
-
Karun County
)