مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و درمان پذیرش و تعهد بر تحمل پریشانی افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد تحت درمان نگهدارنده با متادون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران.

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

10.30468/beyhagh.2026.8355.325

چکیده

مقدمه: اختلال مصرف مواد با پیامدهای نامطلوب گسترده‌ای همراه است و کاهش تحمل پریشانی یکی از ویژگی‌های شاخص آن به شمار می‌آید. ازاین‌رو هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و درمان ‌پذیرش و تعهد بر تحمل پریشانی افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد تحت درمان نگهدارنده با متادون بود.
مواد و روش‌ها: این پژوهش کاربردی به‌صورت نیمه آزمایشی با یک گروه کنترل و دو گروه مداخله در میان ۴۵ فرد مبتلا به اختلال مصرف مواد تحت درمان نگهدارنده با متادون کلینیک‌های ترک اعتیاد شهر نیشابور در سال ۱۴۰۴ انجام شد. شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی در سه گروه جایگزین شدند و گروه‌های مداخله طی هشت جلسه درمان شناختی رفتاری یا درمان‌ پذیرش و تعهد را دریافت کردند. شرکت‌کنندگان مقیاس تحمل پریشانی را تکمیل کردند و داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که تحمل پریشانی در طول زمان به‌طور معناداری بهبود یافت و این تغییرات بین گروه‌ها متفاوت بود (001/0p<). هر دو درمان‌ پذیرش و تعهد و شناختی رفتاری در مقایسه با گروه کنترل موجب افزایش تحمل پریشانی شدند، اما درمان ‌پذیرش و تعهد اثربخشی بیشتری نشان داد (019/0 p=).
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که درمان‌ پذیرش و تعهد اثربخشی بیشتری بر تحمل پریشانی دارد و می‌تواند به افزایش تحمل پریشانی افراد تحت درمان نگهدارنده با متادون کمک کند. به‌کارگیری این رویکرد در کنار درمان‌های رایج می‌تواند پایداری بهبودی و کیفیت فرایند درمان را افزایش دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparison of the Effectiveness of Cognitive-Behavioral Therapy and Acceptance and Commitment Therapy on Distress Tolerance in Individuals with Substance Use Disorder under Methadone Maintenance Treatment

نویسندگان [English]

  • Mostafa Afshar Nik 1
  • Ahmad Mansouri 1
  • Mustafa Bolghan-Abadi 2
  • zahra Bagherzadeh Golmakani 1
1 Department of Psychology, Ne.C., Islamic Azad University, Neyshabur, Iran.
2 Department of Educational Sciences, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
چکیده [English]

Abstract
Background: Substance use disorder is associated with a wide range of adverse consequences, among which reduced distress tolerance is considered a prominent feature. Accordingly, the present study aimed to compare the effectiveness of Cognitive-Behavioral Therapy (CBT) and Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on distress tolerance among individuals with substance use disorder under methadone maintenance treatment.
Methods: This applied, quasi-experimental study was conducted with one control group and two intervention groups among 45 individuals with substance use disorder undergoing methadone maintenance treatment in addiction treatment clinics in Neyshabur in 2025. Participants were randomly assigned to the three groups. The intervention groups received eight sessions of CBT or ACT. All participants completed the Distress Tolerance Scale (DTS). Data were analyzed using SPSS version 26 and repeated-measures ANOVA.
Results: The results indicated a significant improvement in distress tolerance over time, with differences observed between groups (p < 0.001). Both ACT and CBT produced significant increases in distress tolerance compared to the control group; however, ACT demonstrated superior effectiveness (p = 0.019).
Conclusion: The findings indicate that ACT has more effective on distress tolerance and may contribute to increases distress tolerance among individuals under methadone maintenance treatment. Integrating ACT into routine addiction treatment protocols may strengthen treatment outcomes and promote greater recovery stability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Acceptance and Commitment Therapy
  • Cognitive Behavioral Therapy
  • Methadone
  • Psychological
  • Substance use Disorder